کاپیتولاسیون

کاپیتولاسیون (capitulation) از کلمه capitulate به معنای «شرط گذاشتن» و در لغت به معنای سازش و تسلیم است و بر قراردادهایی اطلاق می شود که به موجب آن اتباع یک دولت در قلمرو دولت دیگر مشمول قوانین کشور خود می شوند.[1]

کاپیتولاسیون عبارت است از معاهداتی که به موجب آن بیگانگان جق اقامت در کشور دیگری را برای خود تحصیل می کنند و از برخی حقوق و مزایا به طور اختصاصی بهره مند می شوند و به عبارت دیگر کاپیتولاسیون عبارت است از حق قضاوت خارجیان در کشور بیگانه.[2]

در حقیقت باید منشاء کاپیتولاسیون را در سال 1535م دانست؛ زیرا در آن زمان فرانسوای دوم پادشاه فرانسه موفق شد با پادشاه عثمانی سلیمان پاشا، معاهده ای منعقد کند که آن معاهده بعدا بوسیله سلاطین دیگر تکمیل گردید و مخصوصا در سال 1740 معاهده ی مزبور به خوبی تکمیل شد و به موجب آن معاهدات: خارجیان و مخصوصا فرانسویان موفق شدند که خود را از قضاوت محاکم ترک، معاف نموده  و در داخل کشور عثمانی به محاکم فرانسوی که برای این منظور تشکیل شده بود مراجعه نمایند. [3]

[1] . ر.ک: آشوری، داریوش، دانشنامه سیاسی، انتشارات مروارید، ص 256، و انقلاب اسلامی، نشر معارف ویراست سوم، ص 84.

[2]. ر.ک. دایره المعارف اسلامی معارف و معاریف سید مصطفی حسینی دشتی ج4 ، ص836

[3].ر.ک. دایره المعارف اسلامی معارف و معاریف سید مصطفی حسینی دشتی ج4 ، ص836

منشاء کاپیتولاسیون در ایران (2)...