منشاء کاپیتولاسیون در ایران (2)

دوم قسمت های جزایی- در امور جزایی فصل هشتم معاهده ترکمان چای تکلیف را روشن و معین کرده است - در این موارد به هیچ وجه محاکم ایرانی صلاحیت رسیدگی به جنایات و جنحه[1] هایی که اتباع خارجه در خاک ایران مرتکب می شوند نداشت این قسمت علاوه بر این که بر خلاف فلسفه وضع قوانین جزایی بود لطمه بزرگی به استقلال قضایی ایران وارد می آورد و حتی در صورتی که یک نفر روس با تبعه دولت دیگر پس از محاکمات محکوم می شدند باز مجازات در ایران به عمل نمی آمد و طبق قسمت اخیر فصل هشتم می بایست محکوم را به دولت روسیه تسلیم نمایند تا بعدا در کشور روسیه مجازات شود. معاهده ترکمانچای موجب شد که سایر دول هم، رژیم کاپیتولاسیون را به نفع اتباع خود در ایران تقاضا نمایند و بالاخره دول خارجه نیز موفق شدند که معاهداتی با ایران منعقد کرده و صراحتا از رژیم کاپیتولاسیون در ایران برقرار کنند ولی برخی دیگر فقط در معاهدات قناعت به ذکر شرط کاملة الوداد می نمودند و بعدا به استناد چنین شرطی از مقررات و معاهدات کاپیتولاسیون استفاده می کردند.[2]

[1]: جرمی که مجازاتش بیشتر از مجازات عمل خلاف و کمتر از مجازات جنایت باشد.(فرهنگ لغت عمید)

[2]: ر.ک. دایره المعارف اسلامی معارف و معاریف سید مصطفی حسینی دشتی ج4ص840